Chức năng bình luận bị tắt ở PGS-TS Trần Đình Thiên, Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam: Nền kinh tế định hướng công nghiệp phi công nghệ

PGS-TS Trần Đình Thiên, Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam: Nền kinh tế định hướng công nghiệp phi công nghệ

(LĐO) “Nền kinh tế của chúng ta hiện nay là nền kinh tế định hướng “công nghiệp – phi công nghệ”, không khuyến khích sản xuất nội địa, không có công nghiệp hỗ trợ. Chúng ta đang quá thiên lệch về khuyến khích nhập khẩu để gia công lắp ráp và mang tính đầu cơ”, PGS-TS Trần Đình Thiên, Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam đã bắt đầu như vậy trong bài tham luận tại Diễn đàn kinh tế mùa thu 2014 tổ chức tại Ninh Bình ngày 27.9

PGS.TS Trần Đình Thiên – Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam.
Tái cơ cấu: Hì hục mãi cũng tiến… rất chậm Theo PGS.TS Trần Đình Thiên, nền kinh tế Việt Nam đang đối mặt với những khó khăn thách thức kéo dài, chúng ta hiện nay chưa thoát khỏi vùng đáy, sự phục hồi dù đang hiện hữu nhưng còn khá mong manh. Việc tái cơ cấu đã diễn ra trong mấy năm qua dù có những bước tiếng nhưng chậm, chưa có những thay đổi cấu trúc mang tính chiến lược. “Hì hục mãi rồi cũng có bước tiến chậm chạp. Tuy nhiên, vấn đề không phải chỉ ở chỗ tốc độ tái cơ cấu chậm mà còn ở chỗ chậm như vậy nhưng có đúng hướng không, có đáp ứng được yêu cầu thực tiễn hay không?” – ông Thiên thẳng thắn đặt vấn đề. Trả lời vấn đề trên, TS Trần Đình Thiên đã thẳng thắn chỉ ra những yếu kém của nền kinh tế. Theo đó, trong nội bộ từng ngành kinh tế hiện đang tồn tại nhiều yếu kém mang tính hệ thống và chứa đựng nhiều mâu thuẫn nội tại. Theo đó, ngành dịch vụ kém phát triển, chất lượng thấp, ngành du lịch vẫn định hướng tăng “sản lượng” khách, có đến 90% khách “một đi không trở lại”. TS Trần Đình Thiên cũng nhận định rõ: “Nền kinh tế của chúng ta hiện nay là nền kinh tế định hướng “công nghiệp – phi công nghệ”, không khuyến khích sản xuất nội địa, không có công nghiệp hỗ trợ. Chúng ta đang quá thiên lệch về khuyến khích nhập khẩu để gia công lắp ráp và mang tính đầu cơ”. Cụ thể, nền công nghiệp thì nặng về khai thác tài nguyên, gia công lắp ráp, nền nông nghiệp dịch chuyển cơ cấu theo kiểu “đèn cù” nghĩa là năm nào, hội nghị nào cũng bàn việc chuyển đổi cơ cấu kinh tế nông nghiệp nhưng quanh đi quẩn lại cũng chỉ là “trồng cây gì nuôi con gì”. Thay đổi liên tục nhưng quanh đi quẩn lại vẫn “lúa lang lạc lợn”, vẫn những cây đó, con đó. Định hướng xuyên suốt vẫn là: Sản lượng cao, chất lượng thấp, tiêu tốn nhiều nguồn lực và giá trị gia tăng thấp. “Vấn đề cần làm ở đây là đẳng cấp là công nghệ chứ không phải sản phẩm nào, cây con gì. Rõ ràng chúng ta đang rơi vào bẫy cơ cấu” – ông Thiên nói. Ngay trong chính nội bộ ngành cũng đang tồn tại nhiều xung đột. Chẳng hạn, hiện giá điện thấp dẫn đến khuyến khích đầu tư những lĩnh vực tiêu tốn nhiều năng lượng, không khuyến khích đầu tư công nghệ cao. Bởi vậy mới có hiện tượng Việt Nam đang trở thành trung tâm luyện thép lớn của thế giới. Theo phân tích của ông Thiên, xung đột cơ cấu giữa các ngành đang để lại những hậu quả rất nghiêm trọng. Chẳng hạn, chiến lược an ninh lương thực khiến chúng ta đang phải thúc đẩy sản xuất lúa gạo năng suất cao nhưng chất lượng thấp dẫn đến tiêu tốn quá nhiều nguồn lực, tài nguyên. Theo phân tích của PGS.TS Trần Đình Thiên, tỉ lệ FDI luỹ tích/GDP của Việt Nam thuộc vào hàng cao nhất thế giới. Tuy nhiên, “cái FDI vào chưa có  tác dụng tích cực đến phát triển kinh tế nó chủ yếu vẫn là đầu cơ, tận dụng ưu đãi chứ chưa có tác động tích cực làm nền kinh tế mạnh hơn” – ông Thiên thẳng thắn. Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam chỉ ra một thực tế rất đáng lo ngại là khi cả thế giới đang trong cơn bão công nghệ thì ở Việt Nam, công nghệ sản xuất vẫn hết sức lạc hậu và tụt hậu. Theo đó, phần lớn DN đang sử dụng công nghệ tụt hậu 2-3 thế hệ so trung bình thế giới. Có đến 76% máy móc, thiết bị dây chuyền công nghệ nhập thế hệ 1950 – 1960… Đầu cơ lấn át sản xuất Khi gia nhập WTO, dòng tiền ồ ạt đổ vào, hệ quả là lạm phát phi mã từ cuối 2007. Bên cạnh đó, để đối phó với khủng hoảng kinh tế thế giới và suy giảm kinh tế trong nước, chính sách tiền tệ được nới lỏng đến 2011. Điều này dẫn đến thị trường tài sản (chứng khoán và bất động sản) bùng nổ, tạo cơ hội kiếm tiền dễ cho một số nhóm. Đầu cơ tài sản lấn át sản xuất kinh doanh thực. “Nền kinh tế VN có xu hướng đầu cơ rất nặng nề. Nhiều trường đại học cũng là đối tượng đầu cơ, đầu cơ dự án. Tất tần tật cứ thế là chạy” – ông Thiên nói. Một cách tổng quát, ông Trần Đình Thiên cho rằng nền kinh tế Việt Nam hiện nay đang thể hiện rõ đó là nền kinh tế mà động lực khuyến khíc ngắn hạn, thiên lệch và sai lệch. Biểu hiện cụ thể là sự đói vốn, khát đầu tư, thèm dự án; mang tính chộp dật, thiếu nền tảng và năng lực cạnh tranh để cất cánh. Theo PGS.TS Trần Đình Thiên, dù chúng ta đã rất quyết tâm, đã “hì hục” nhưng quá trình tái cơ cấu nền kinh tế vẫn diễn ra hết sức chậm chạp. Nguyên nhân của sự chậm đó có nhiều. Trước hết do tình hình khó khăn kéo dài, chúng ta mải mê lo giải quyết các vấn đề cấp bách, ngắn hạn. Chậm do xu hướng đánh giá thấp các nguy cơ, chậm do không “đánh đúng” nguyên nhân dẫn đến không có đề án khả thi, cụ thể và có biện pháp hữu hiệu. “Chậm còn do lợi ích nhóm kiềm giữ, không chịu hành động. Không ít người cố tình làm chậm để còn kiếm ăn nên không muốn thay đổi”. Theo ông Thiên, nguyên nhân kinh tế phát triển chậm cũng như quá trình tái cơ cấu ỳ ạch còn do chúng ta đang tồn tại một hệ thống không chịu trách nhiệm và không thể chịu trách nhiệm. Hệ thống đó đang chạy theo dự án, đầu tư tràn lan, không thể quản lý và kiểm soát; hệ thống đó đang chạy theo thành tích ảo, không rõ trách nhiệm tập thể, không rõ trách nhiệm cá nhân…                                                            Ông Trần Đình Thiên: “Không thể chấp nhận tư duy trì trệ, kiếm ăn trên sự trây ỳ”. “Thuốc” nào chữa trị? Theo PGS.TS Trần Đình Thiên, tái cơ cấu đúng hướng có nghĩa là các quá trình tái cơ cấu cụ thể phải thúc đẩy các nguyên tắc thị trường, tăng cường năng lực điều hành nền kinh tế của nhà nước phù hợp với thị trường và phục vụ doanh nghiệp. Để khắc phục những yếu kém đã chỉ ra, PGS.TS Trần Đình Thiên cho rằng chúng ta cần chấp nhận “trả giá” để khôi phục và duy trì ổn định vĩ mô, cần phải có tư duy mới trong việc tiếp cận vấn đề tái cơ cấu: Phải chấp nhận logic của thị trường: Cạnh tranh bình đẳng và giá trị trường, trách nhiệm cá nhân phải được làm rõ chứ không thể chung chung. “Bắt đầu thoát khỏi chủ nghĩa thành tích”. Biện pháp khác, theo TS Trần Đình Thiên là “sửa lại luật ngân sách và các luật có liên quan đầu tư công theo hướng chuyển sang hệ thống “ràng buộc ngân sách cứng, áp dụng sớm luật ngân sách hàng năm. Trong quá trình cổ phần hoá DNNN không nhất thiết nhà nước phải nắm phần vốn chi phối, phải kiên trì nguyên tắc “giá trị trường” khi bán vốn DNNN. Không chấp nhận hệ thống trách nhiệm kiểu chung chung, TS Trần Đình Thiên chỉ rõ: “Anh hùng Đinh La Thăng dù vẫn còn đơn độc nhưng cách làm thẳng thắn, có trách nhiệm của Bộ trưởng Đinh La Thăng đang có hiệu quả: Ông không làm được thì mời ông đi, có thể đi lên, đi ngang hay đi xuống nhưng dứt khoát trách nhiệm cá nhân phải rõ ràng. Phải làm dứt khoát như bộ trưởng Thăng thì mới có hiệu quả” – ông Thiên nói. Kết thúc bài tham luận, TS Trần Đình Thiên nhấn mạnh: Tái cơ cấu là việc làm cấp bách, phải “cưỡng bức” tái cơ cấu chứ không thể chỉ “khuyến khích”. Phải đặt vấn đề cứu cả hệ thống, nhà nước bỏ tiền ra tránh đổ vỡ hệ thống chứ không phải bỏ tiền ra để cứu một thằng dở hơi”. Bài tham luận của TS Trần Đình Thiên đã nhận được nhiều sự tán đồng của cử toạ tại diễn đàn.
Filed in: Kinh tế Tags: ,

Get Updates

Share This Post

Related Posts

© 2008 - Hội Phát triển Hợp tác Kinh tế Việt Nam - Lào - Campuchia
Địa chỉ: Số 65 Phố Văn Miếu, Quận Đống Đa, TP. Hà Nội
Tel: 080.43470, Fax: 080.43470
Email: vilacaed@mpi.gov.vn - Website: http//www.vilacaed.org.vn

Thiết kế & Duy trì bởi:
Công ty Cổ phần Thương mại Dữ liệu số Thuận An
Số 36/94,phố Ngọc Hà, phường Đội Cấn, Ba Đình, Hà Nội
Tel/ Fax
: 04.37 634 719  *  Hotline: 0936 498 366
Email: info@tadc.vn